EGABen irizpenak ez du Aurreproiektua bermatzen eta IIPrentzako funtsezko aurrerapenak jasotzen ditu
CCOOk Euskadiko EGABen lortu du, UPV/EHUko langileen interesak defendatzen 3 saio luze eman ondoren, emandako irizpenak funtsezko proposamenak jasotzea ordainsariei, finantzaketari, ordezkapenei, karrera akademikoari, mugikortasunari, plantillei, berdintasunari eta unibertsitate publikoaren defentsari buruz.
Zergatik da hain garrantzitsua EGABen irizpena?
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea Euskadiko interes sindikal, enpresarial eta sozial nagusiak biltzen dituen organo aholku-emailea da. Eusko Jaurlaritzarekiko eta Eusko Legebiltzarrarekiko independentea da, eta antolatutako gizarte zibilaren ahots instituzional gisa jarduten du eduki ekonomiko eta sozialeko arau-proiektuen aurrean. Haren irizpenak ez du Eusko Jaurlaritza juridikoki behartzen, ezta osagarria onartuta dagoenik esan nahi ere, baina gure proposamenari babes politiko eta instituzionala ematen dio, ezikusiarena egiteko oso zaila dena.
EGABen irizpenak ez du Aurreproiektua bermatzen
Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza sailburuak prentsan adierazi du Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen (EGAB) irizpena “aldekoa” dela.
Dokumentuak ez du hori esaten.
EGABek unibertsitateko legedia eguneratzea egokitzat jotzen du, baina ez du Aurreproiektuaren edukiari buruzko balorazio positiborik egiten. Aitzitik, Jaurlaritzari funtsezko gaietan aldaketa eta berme zerrenda luze bat bidali dio, hala nola finantzaketa, ordainsariak, enplegua, ordezkapenak, karrera akademikoa, berdintasuna eta unibertsitate-autonomia.
Lege berri bat beharrezkotzat jotzea ez da Jaurlaritzak proposatutako legea onartzearen parekoa. CCOOk hiru saiotan lan egin zuen Aurreproiektuak berme hori jaso ez zezan eta hobekuntza zehatzak sar zitezen.
Emaitza gehiengoz onartutako irizpen neutral bat da, testua idatzita dagoen bezala babesten ez duena eta gure proposamenen zati handi bat jasotzen duena. Jaurlaritzak ez du baiezko bat jaso, artatu beharreko oinarrizko aldaketen zerrenda bat baizik.
1- Lorpen nagusia: soldata-igoera IIP osoarentzat
Euskal unibertsitate publikoko IIP osoaren ordainsari arruntak (funtzionarioak zein lan-legepekoak) modu estrukturalean eta sendogarrian hobetzea da CCOOk lortutako aurrerapen nagusia, jada jakinarazi dugun bezala.
Soldata igoera hori osagarri autonomiko baten bidez egituratuko litzateke juridikoki, hori baita Eusko Jaurlaritzari bere eskumenen barruan IIParen ordainsariak hobetzeko aukera ematen dion formula. Ez litzateke egungo C, B eta A mailak bezalako beste osagarri indibidual bat izango. Ez litzateke produktibitatearen, bikaintasunaren, aldizkako ebaluazio baten edo zenbait meritu egiaztatzearen menpe egongo, eta ez luke pertsona bakoitza eskabide bat aurkeztera eta prozedura burokratiko berri bat gainditzera behartu beharko.
Helburua askoz sinpleagoa da: IIP osoaren soldata modu egonkorrean igotzea, arreta berezia eskainiz karrera akademikoaren hasierako eta tarteko etapetan, non urtetan zehar ordainsari baxuegiak, ezegonkortasuna eta irakaskuntza- eta ikerketa-eskakizun handiak jasaten diren.
Sailburuak berak onartzen duenez, ikertzaileak erakartzeko beharrezkoa da soldata lehiakorrak eskaintzea, eta doktoretza aurreko langileen ordainsariak dezente hobetzeko asmoa iragarri du. Hobekuntza oro ongi etorria izango da, baina soldata-arazoa ez da doktoretza amaitzean bukatzen. UPV/EHUk ez du talentua bakarrik erakarri behar. Egunero irakaskuntzari, ikerketari, transferentziari eta kudeaketa akademikoari eusten dion IIPa atxiki eta aitortu behar du.
Igoera hori oraindik ez dago onartuta eta ez dakar berehalako kobrantzarik. Eusko Jaurlaritzak Lege Proiektuan txertatu behar du, aurrekontuz hornitu eta legebiltzarreko tramitaziora eraman. Baina aurrerapen politikoa ukaezina da: IIP osoaren soldatak modu orokorrean eta iraunkorrean hobetzea jada ez da CCOOren aldarrikapen bat soilik, gehiengoz onartutako irizpen instituzional batean jasotako proposamen bat baizik.
Osagarri autonomikoa da lorpen nagusia, baina ez da irizpenean jasotako soldata-gai bakarra. EGABek bat egiten du argudio honekin: ordainsari-politika ezin da soilik osagarri indibidualetan, lehiakorretan eta aldizkako ebaluazioen mende daudenetan oinarritu.
Mekanismo horiek ez dute ordainsari arrunten urritasuna konpontzen eta behin-behinekotasunari, zaintzari eta karrera profesionalaren etenaldiei lotutako desberdintasunak birsor ditzakete. Hori dela eta, sistemaren funtsezko bermeak legean agertzea, arauzko garapena negoziatzea eta osagarriak pixkanaka finkatzearantz aurrera egitea eskatzen du EGABek.
CCOOk IIParen lan arrunta behar bezala aitortuko duen sistema bat defendatzen jarraituko du, langileak etengabe lehiatzera behartuko ez dituena abiapuntuko ordainsari eskasak konpentsatzeko.
3- Europako unibertsitate publikoekin bat datorren finantzaketa
CCOOk ibilbide progresibo eta egiaztagarria eskatu zuen 2030ean unibertsitate publikoko finantzaketa Euskal Autonomia Erkidegoko BPGaren % 1en baliokidea izan zedin gutxienez.
EGABek finantzaketa progresiboa, egiaztagarria eta aurrekontuz hornitua beharrezkoa denaren ideia jaso du, Europako estandarrak helburutzat hartuta. Finantzaketa ezin da “aurrekontu-nahikotasun” adierazpen generiko batera mugatu, ezta ekitaldi bakoitzean hartutako erabakien mende egon ere.
Erreferentzia-puntuak Europako unibertsitate publikoen inbertsioa izan behar du, BPGaren % 1eko atalasetik oso gora. Ehuneko hori ezin da sabaitzat hartu, baizik eta Europakoekin aldera daitezkeen finantzaketa-mailetarantz aurrera egiteko gutxieneko gisa.
Sailburuak onartu du egungo aurrekontuan defizita egon dela eta 2027rako proposamena Ogasun Sailaren erantzunaren mende dagoela oraindik. Defizit puntual bat estaltzeak edo urteko igoera posible bat iragartzeak ez du egiturazko finantzaketa plurianual eta egiaztagarria ordezkatzen.
Ez da nahikoa ere, Sailburuak egin duen bezala, UPV/EHUri bideratutako 426 milioiak Deusturi eta Mondragoni batera esleitutako 18 milioiekin alderatzea. Kopuru absolutuek bakarrik ez dute nahikotasuna egiaztatzen. UPV/EHUk euskal unibertsitate-zerbitzu publiko osoari eusten dio, bere plantillekin, campusekin, titulazioekin, ikerketarekin, azpiegiturekin eta zerbitzu publikoko betebeharrekin.
Nahikotasuna ez da bi zifra isolatu alderatuz frogatzen, baizik eta baliabideek unibertsitate publikoaren funtzio eta behar guztiei erantzuteko aukera ematen duten egiaztatuz.
4- Bajek eta baimenek ezin dute gainerako IIPa gainkargatu
CCOOk lortu du irizpenak ezbaian jartzea absentzien estaldura efektiboa eragotzi eta irakaskuntza-karga gainerako IIPari eskualdatu diezaioketen mugak.
EGABek gaixotasunagatiko edo aldi baterako ezintasunagatiko, jaiotza eta zaintzagatiko, legezko baimenengatiko, kontziliatzeko eskubideengatiko eta justifikatutako beste absentzia batzuengatiko bajak betetzeko beharrezkoa den kontratazioa bermatzea proposatzen du. Halaber, plangintzarako erreferentzia gisa % 8 eta % 10 bitarteko ordezkapen-marjina bat erabiltzea proposatzen du, benetako premiak handiagoak direnean kontratazio gehigarriak eragotzi gabe.
Bajak, baimenak eta kontziliatzeko eskubideak ezin dira finantzatu gainerako IIParen irakaskuntza-karga handituz. Ordezkapenak bermatzeak lan-baldintzak, absentzia duen pertsonaren eskubideak eta ikasleenganako arretaren kalitatea babesten ditu.
5- Nazioarteko mugikortasunak meritua izan behar du, ez oztopoa
CCOOk bat egiten du nazioartekotzearen garrantziarekin, baina baztertu egiten du mugikortasun-modalitate jakin bat ezinbesteko baldintza izatea sartzeko, egiaztatzeko, egonkortzeko, sustatzeko edo ordainsariak hobetzeko.
Irizpenak jasotzen du mugikortasuna meritu gisa balora daitekeela eta nazioartekotzeko beste modu batzuk ere aitortu behar direla, hala nola proiektuak eta sare zientifikoak, tutorekidetzak, argitalpenak, nazioarteko batzordeak edo irakaskuntza partekatua.
Era berean, egonaldietarako eta ordezkapenetarako finantzaketa nahikoa eskatzen du, baita malgutasuna ere, zaintza-erantzukizunen, desgaitasunaren, mendekotasunaren, osasun-arazoen edo baliabide ekonomikorik ezaren aurrean.
Sailburuak dio nazioarteko mugikortasuna “saritu” nahi duela. Baina ibilbide bat saritzeak ezin du esan nahi beste batzuk baztertzea edo zigortzea, batez ere joan-etorri luzeak zailtzen dituzten familia-, pertsona-, ekonomia- edo osasun-egoerak daudenean.
6- Autonomia gehiago lanpostuak eta plantillak antolatzeko
Irizpenak Eusko Jaurlaritzari legez dagokion aurrekontu-kontrolaren eta lanpostuen antolaketa zehatzaren artean bereizten du.
Kostuen muga orokorra baimendu eta legezkotasuna egiaztatu ondoren, UPV/EHUk bere Lan Eskaintza Publikoko plazak zehaztu ahal izan behar ditu eta bere Lanpostuen Zerrenda (LZ) onartu edo aldatu. Lan-baldintzei eragiten dieten erabakiak negoziazio kolektiboaren mende jarri behar dira.
Jaurlaritzak kostu globala, legezkotasuna eta aurrekontu-egonkortasuna kontrolatu behar ditu, baina ez lanpostu bakoitzaren egokitasunari, izenari, banaketari edo konfigurazio zehatzari buruz erabaki.
Autonomia gehiagok IIPa egonkortzeko eta sustatzeko, plantillak berritzeko eta irakaskuntza- eta ikerketa-beharrei erantzuteko gaitasun handiagoa esan nahi du, sekula ez negoziazio gutxiago edo eskubide gutxiago.
7- Unibertsitate publiko batek IIP funtzionarioen gehiengoa mantendu behar du
Irizpenak funtzionarizazio-plan plurianualak eskatzen ditu, IIP funtzionarioaren eta lan-legepekoaren arteko desoreka zuzentzeko eta unibertsitate-legeriak ezarritako proportziorantz aurrera egiteko (UPV/EHUn oso urrun dago betetzetik).
Ez gaude soilik estatistika-kontu baten aurrean. IIParen gehiengo funtzionarioa unibertsitate publiko baten erakunde-konfigurazioaren parte da, eta plantillen egonkortasuna, independentzia akademikoa eta irakaskuntza- eta ikerketa-funtzioen jarraitutasuna bermatzen laguntzen du.
Eskakizun horrek ez dakar IIP funtzionarioa eta lan-legepekoa aurrez aurre jartzea, ezta azken horren eskubideak zalantzan jartzea ere. Funtzionarizazioa planifikatutako prozesuen bidez garatu behar da, gardenak eta nahikoa plaza dituztenak, lan-legepeko IIParen egonkortasuna eta eskubide profesionalak errespetatuz.
CCOOk helburu egiaztagarriak, deialdi nahikoak eta finantzaketa egokia izango dituen planifikazio plurianual bat eskatuko du, unibertsitate publiko bati dagokion proportzio funtzionarioa pixkanaka berreskuratzeko.
8- Ikertzaileek ezin dute ikusezinak izaten jarraitu
Irizpenak zalantzan jartzen du langile ikertzaile ez iraunkorrak plantillen plangintza-tresnetatik erabat kanpo geratzea, eta eranskin-katalogo bat sortzea proposatzen du.
Irtenbide honek arazo osoa konpontzen ez badu ere, printzipio garrantzitsu bat aitortzen du: proiektuetarako kontratatutako langileek ezin dute ikusezin jarraitu plangintzarako, gardentasunerako eta kontrol sindikalerako.
Egiturazko beharrei erantzuten dieten lanpostuek LZan agertu behar dute. Proiektuei aldi baterako lotutako kontratuek gutxienez katalogo publiko eta eguneratu batean agertu behar dute, langileen ordezkaritzak eskuragarri izan dezan.
Kontratu baten aldi baterako finantzaketa ezin da erabili egiturazko beharrak ezkutatzeko, ezta ikerketaren prekaritatea normalizatzeko ere.
9- Gardentasuna langile bisitarien eta berezien kontratazioan
Talentua erakartzeak unibertsitate publikoa indartu dezake, baina ez luke erabili behar kontratazio-bide paraleloak sortzeko edo aldi baterako irudien bidez egiturazko beharrak betetzeko.
EGABek CCOOk eskatutako bermeak jasotzen ditu: egokitasunaren ebaluazio publikoa, kontratu-modalitatearen motibazioa, langileen ordezkaritzari informazioa ematea, denbora-mugak errespetatzea eta irudi horiek egiturazko beharrak estaltzeko erabiltzeko debekua.
Gainera, lanaldiak artifizialki zatitzea, justifikatu gabeko dedikazio partzialak eta helburu bera duten irudi desberdinak kateatzea zalantzan jartzen du.
Talentua erakartzeak UPV/EHU indartu behar du, eta ez gardentasunaren, egonkortzearen eta negoziazio kolektiboaren marjinan kontratazio-zirkuituak sortu.
10- Egiaztapenetan alferrikako bikoiztasunak saihestea
Irizpenak proposatzen du Unibasq-ek eta ANECAk koordinazio-mekanismoak ezartzea, irudi baliokideei dagozkien egiaztapen eta ebaluazio positiboen elkarrekiko aitorpena errazteko.
Oraindik ez da portabilitate automatiko bat, baina ebaluazioen errepikapen justifikaturik gabeak saihestera, unibertsitateen arteko mugikortasuna erraztera eta karga administratiboak murriztera bideratutako aurrerapena da.
Egiaztapen-sistemek zorrotzak eta gardenak izan behar dute, baina ezin dute IIPa behartu meritu berberak behin eta behin erakustera erakunde ezberdinen aurrean.
11- Berdintasuna, erantzunkidetasuna eta karrera akademikoa
EGABek ohartarazten du gehiegizko ordainsari-sistema lehiakorrek desberdintasunak birsor ditzaketela eta soldata-arrakala areagotu. Era berean, langileen ordezkaritzarekin negoziatu beharreko Laneko Berdintasun Plana eta unibertsitate-komunitate osoari zuzendutako politika orokorrak bereiztea eskatzen du.
Irizpenak plantillako kide guztientzako erantzukizun partekatuko neurriak exijitzen ditu, baita zaintzak ikerketa, egiaztapena, osagarriak edo sustapena zigortzea saihestuko duten jarduerak ere. Horien artean, zaintzarekin lotutako absentzien ondoren ikerketa trinkotzeko aldiak sartzen dira.
Berme horiek are beharrezkoagoak dira, sailburuak elkarrizketa batean zera adierazi ondoren: «zientziaren eta ikerketaren munduan ere ez da hainbeste eramaten seme-alabak izatearen kontua». Adierazpen horri buruz: zer izan zen lehenengo, arrautza ala oiloa? Seme-alabak izatea ez dela eramaten esatea ikertzaileei irain egitea da, ugaltzeari borondatez uztea erabaki duen galtzeko arriskuan dagoen espezie bat balitz bezala.
Errealitatea justu kontrakoa da: ikertzaileek, beren ibilbidearen ezaugarriengatik, zailtasun handiagoak dituzte kontziliatzeko; izan ere, zaintzagatiko geldialdiek ikerketa mundu bereziki lehiakorretik kanpo geratzea ekar dezakete, justu seme-alabak eduki daitezkeen adin-tarteetan.
Ematen du karrera ikertzaileak «abituak hartzea» dakarrela, eta ikertzaileen «pobrezia boto» ezagunari kastitate botoa eta familia bat osatzeko ezintasuna gehitu behar zaiola, ikerketa-bizitzari gorputz eta arimaz heltzeko, bizitza monastikoa balitz bezala.
Seme-alabak izatea edo familia-erantzukizunak bere gain hartzea ez da zientziarekin bateraezina den bitxikeria bat. Talentua erakarri eta mantendu nahi duen unibertsitate-politika batek karrera akademikoa garatzeko aukera eman behar du, bizitza pertsonal eta familiari uko egin gabe.
Sailburuaren hitzek erakusten dute zergatik bermatu behar dion legeak kontziliatzeko eskubidea, erantzunkidetasuna eta zaintzak erasandako karrera akademikoen babesa.
12- Indarkeriaren, jazarpenaren eta hirugarrenen koakzioen aurreko babesa
EGABek Aurreproiektuaren gabeziatzat jotzen du unibertsitateko langileen babesa ikasleek, erabiltzaileek edo lan-harremanarekin zerikusirik ez duten beste pertsona batzuek eragindako indarkeriaren, jazarpenaren edo koakzioen aurrean.
Unibertsitateak ezin du IIPa bertan behera utzi mehatxu, eraso, ostrakismo kanpaina edo irakaskuntzaren, ebaluazioaren edo ikerketaren inguruko presioen aurrean. Prebentziorako betebehar aktiboa du eta lehen unetik esku hartu behar du.
CCOOk eskatuko du aitorpen hori berehalako jarduera-protokoloetan, prebentziozko eta kautelazko neurri eraginkorretan, laguntza juridikoan eta kaltetutako pertsonari laguntza instituzionalean gauzatzea. Indarkeria- edo jazarpen-egoera baten berri emateak edo salatzeak ezin du babesgabetasunik, esposizio publikorik edo errepresalia profesionalik eragin.
Askatasun akademikoak eta irakaskuntzaren egikaritze arduratsuak ere babes erreala eskatzen dute kanpoko mehatxu eta koakzioen aurrean.
13- Legean sartu beharreko beste lan-berme batzuk
Irizpenak IIPari eragiten dioten beste gabezia batzuk ere jasotzen eta identifikatzen ditu. Horien artean daude poltsetako aldi baterako langileen babesa, diziplina-espedienteen hasierari eta ebazpenari buruzko informazio sindikala, hizkuntza-eskakizunak aldatzen direnean ordainsariak egokitzea, eta subiranotasun teknologikoa, gai hau jada jasota dagoena Estatutu berrietan CCOOri esker.
EGABek Jaurlaritzak landu beharreko gaien artean ere kokatzen ditu datuen zaintza publikoa eta sistema teknologiko estrategikoak kudeatuko dituen berezko IKT langileen existentzia.
Gai horiek guztiek ez dute zehaztasun maila bera lortu. CCOOk lanean jarraituko du etorkizuneko legeak horien negoziazioa berma dezan eta alde bakarreko erabakien edo zehaztugabeko garapen arautzaileen mende geratzea saihesteko.
14- Unibertsitate publikoa benetan babestuko duen legea
EGABek kezka handia agertu du unibertsitate pribatuen ugaritze desordenatu posibleagatik eta horrek Euskal Unibertsitate Sistemaren kalitatean izan ditzakeen ondorioengatik. Hori dela eta, haien baimenari, finantzaketari eta ikerketa-jarduerari buruzko kontrolak indartzea eskatzen du.
Sailburuak behin eta berriz adierazten du UPV/EHUk sistemaren erdigunea hartzen duela. Baina zentralitate hori frogatu behar da finantzaketa nahikoaren bidez, plantilla egonkorren bidez, eskaria dagoenean eskaintza publikoa handituz eta baldintza egokietan irakaskuntza eta ikerketa garatzeko gaitasunarekin.
Unibertsitate publikoak ez du erdigunea hartzen Jaurlaritzak hala adierazten duelako, baizik eta bere funtzioak betetzeko eta gizartearen beharrei erantzuteko beharrezko baliabideak jasotzen dituenean.
EGABek zalantzan jartzen du, halaber, UPV/EHUri entitate pribatuentzat beren arauak egokitzean atzerapen batengatik aurreikusitako jarduera eteteko mekanismo bera aplikatu ahal izatea. Euskal unibertsitate publiko bakarra ezin da bere jarduera eteteko arriskuan geratu ez-betetze administratibo baten ondorioz.
Joxerramon Bengoetxea errektoreari mezu bat
Irizpenak ez du berez zuzenean aplikagarriak diren eskubiderik sortzen: haren proposamenak Lege Proiektuan txertatu behar dira, finantzaketa nahikoa izan behar dute eta negoziazio kolektiboaren bidez garatu behar dira. Baina errektore taldeari alferrik galdu beharko ez lukeen aukera bat ematen dio.
EGABek bere egin du CCOOk IIP osoaren ordainsariak egituralki hobetzeko landutako proposamena eta bere lan-baldintzetan funtsezkoak diren beste hobekuntza batzuk babestu ditu. Hori guztia akordio instituzional nagusidun baten bidez, Confebask bera barne hartzen duena.
Espero dugu Joxerramon Bengoetxea errektoreak akordio honen indar politiko osoa erabiltzea Eusko Jaurlaritzari Lege Proiektuan sar dezala exijitzeko eta egia bihurtzeko beharrezkoa den finantzaketa lortzeko. CCOOk esparru sindikala asko gainditzen duen babesa eraikitzea lortu du. Orain espero dugu Errektoretzak IIP osoaren soldata-igoera eta irizpenean jasotako gainerako hobekuntzak lehentasun instituzional bihurtzea, eta plantillaren ordezkaritzarekin batera borrokatzea horiek gauzatzeko.
Babesa badago jada. Orain artikulu, aurrekontu eta eskubide eraginkor bihurtzea dagokio. CCOOk lanean jarraituko du hori lortzeko.
CCOO Euskal unibertsitate publikoaren eta IIParen defentsan.
CCOO UPV/EHUko Langileen defentsan!
AFILIATU CCOOra: INTERESATZEN ZAIZU
AFILIATU HEMEN
