(EZ)MUGIKORTASUN (EZ)JASANGARRIA UPV/EHUn
Joan den astean, UPV/EHUk Mugikortasun Jasangarriaren Europako Astea ospatu zuen. Jarduera interesgarriz betetako programa izan da, baina gure Unibertsitateko mugikortasun-arazo nagusia alde batera uzten du: langileak egunero zentroetara joatea, askotan etxetik urrun eta garraio publiko eraginkorrik gabe.
π’ Partekatu ▾
⭕ Txostenaren edukia
Arazo historiko honek ez du erantzunik izan orain arte inongo errektore-talderen aldetik.
UPV/EHUn gure lanpostuetara egunero joatea ezin da oztopo-lasterketa bat izaten jarraitu.
Gure unibertsitatea multikanpus erakundea izateak irtenbide egokiak eskatzen ditu. Egunero jasaten ditugu kanpus arteko eta hiri arteko garraio publikoaren konexio guztiz eskasak. Horrek eragin zuzena du gure laneko osasunean, in itinere ezbehar-tasa handitzen du, gure ekonomia zigortzen du ibilgailu pribatuarekiko dependentziaren ondorioz eta kontziliazioa suntsitzen du.
Mugikortasun-arazoak ere ez dira langileenak bakarrik. Ikasleek urteak daramatzate konexio eskasak, maiztasun nahikoak ez direnak eta kanpusetara sartzeko bidaia-denbora neurrigabeak jasaten. Azken ikasle-protestek unibertsitateko komunitate osoak ezagutzen duen errealitatea islatzen dute: joan-etorriak “hobeto” kudeatzeko aplikazioak sustatzen diren bitartean, arazoa konpontzeko benetako neurriak ez dira iristen. Ez dugu tresna gehiagorik behar kaosarekin bizitzeko; garraio publikoko zerbitzu gehiago eta hobeak behar ditugu.
π’ ZURE ESPERIENTZIAK BALIO DU!
Zenbat denbora eta diru galtzen duzu egunero zure lanpostura joateko? UPV/EHUko kanpusetarako joan-etorrietan izaten dituzun penuriak, zailtasunak, gastuak eta denbora-galerak ezagutu nahi ditugu.
π¬ KONTATU ZURE KASUA IRUZKINETANMUGIKORTASUN PLAN BAT NEGOZIATZEKO LEGEZKO BETEBEHARRA
Benetako irtenbideak bilatzeko asmoz, gure atal sindikalak CCOO Euskadik antolatutako azken Mugikortasun Jasangarriaren Jardunaldian parte hartu zuen. Topaketa horretan egiaztatu zen Lanerako Mugikortasun Jasangarriaren Planak (LMJP) ez direla tramite administratibo huts bat, baizik eta tresna estrategiko erabakigarriak direla in itinere istripuen prebentziorako, aldaketa klimatikoari egokitzeko eta laneko ezberdintasunaren aurkako borrokarako.Indarrean dagoen araudiari erreparatuz, zehazki Mugikortasun Jasangarriari buruzko 9/2025 Legeari, eta Euskadiko Mugikortasun Jasangarriaren 11/2022 Legearekin bat etorriz, UPV/EHUk 2026ko abenduaren 5a baino lehen LMJP integral bat diseinatu, negoziatu eta aplikatzeko legezko betebeharra du. Ordezkaritza sindikaletik argi daukagu ez dugula onartuko dokumentu kosmetikorik, ezta erakusleiho-neurririk ere. Langileen berezitasunak, gabeziak eta poltsikoa kontuan hartuko dituen benetako negoziazio kolektiboa eskatzen dugu.
IN ITINERE ISTRIPUAK, KONTZILIAZIOA ETA SOLDATA-ARRAILA
Jardunaldian agerian geratu zen in itinere istripuen kopuruak urtero gora egiten duela, baita ondorio larriak edo heriotzak eragiten dituztenak ere. Eta gai honetan, gizon eta emakumeen arteko arraila ere badago, istripuen % 55 emakumeek jasaten baitituzte.
Lan-ezbeharren arriskuaz gain, joan-etorriei eskainitako denbora lanaldiari gehitzen zaion lan-denbora ere bada. Denbora hori ezin zaie gure bizitzako beste arlo batzuei eskaini, hala nola aisialdiari edo zaintzari, eta gure osasunari eta kontziliazioari eragiten die bereziki.
Eta aurrekoa gutxi balitz, lanerako joan-etorriek dakarten kostu ekonomikoak familiaren diru-sarrerak murriztea dakar. Askotan, ibilgailu pribatua erabiltzea ezinbesteko baldintza da lantoki batera joan ahal izateko. Horrek ingurumenari eragiteaz gain, ibilgailu hori ez dutenentzat lanpostua lortzeko diskriminazioa ekar dezake.
Azken batean, lantokietarako joan-etorria langileari inposatutako zama bihurtzen da, enplegatzailearen aldetik inolako konpentsaziorik jaso gabe.
Egoera hori bateraezina da bizilekua askatasunez aukeratzeko babesa eta lanerako eskubidearen egikaritze eraginkorra bermatzen dituen legezko aginduarekin, ingurumena babesteko beharrarekin batera.
NEGOZIAZIORAKO UKO EGIN EZIN DIZKIEGUN GURE LEHENTASUNAK
- 1. Ibiltaritzagatiko eta kanpus arteko bidaiengatiko konpentsazio ekonomikoa: Unibertsitateko 5 egoitza eta fakultateen arteko derrigorrezko mugikortasunaren ondoriozko bidaia-gastu guztiak osorik ordaintzea eskatzen dugu. Zentroen sakabanaketa ezin dute langileek ordaindu; UPV/EHUk kilometrajeagatik, dietengatik eta ibilgailuaren higaduragatik bidezko konpentsazioa bere gain hartu behar du konektibitate publikoa eskasa edo bideraezina denean.
- 2. UPV/EHUko langileentzako autobus-linea espezifikoak hobetzea: Egun dauden neurri bakarrak duela zenbait hamarkada ezarri ziren eta lineen eta ekipamenduen eguneratzea eskatzen dute.
- 3. Garraio publikoa erabiltzeagatiko pizgarri ekonomikoak: "Mugikortasun Jasangarriaren Plus" bat sortzea edo kanpusera garraio kolektiboan joaten diren langile guztientzat garraio-abonamenduak (Barik, Mugi edo BAT txartelak kasu) zuzenean kofinantzatzea eskatzen dugu, isurketen murrizketa aktiboki sarituz.
- 4. Autoak partekatzeko pizgarri ekonomikoak eta erraztasunak: Ibilgailua partekatzen dutenentzat hobari zuzenak (erregaia edo mantentze-lanak ordaintzeko laguntzak) ezartzea, erakundearen plataformaren bidez kudeatuta, eta unibertsitate-esparruetan lehentasunezko aparkalekuak izateko eskubide esklusiboa izatea.
- 5. Sakabanaketa eta Distantzia Plusa: Joateagatiko zuzeneko laguntza ekonomiko bat eskatzen dugu langile guztientzat. Konpentsazio hori etxetik dagoen distantzia-tarteen arabera kalkulatu behar da, UPV/EHUko kanpusen sakabanaketak langileen soldatetan eragiten duen eragin ekonomiko gogorra arintzeko.
- 6. Konektibitate Publikoaren Defizitagatik Plusa: Unibertsitateko lanaldiarekin bateragarriak diren maiztasun eta ordutegiak dituzten garraio publiko erregularreko (autobusa edo trena) zerbitzurik ez dagoen herrietan bizi diren langileentzat berariazko kalte-ordain ekonomiko bat eskatzen dugu. UPV/EHUk ezin ditu ekonomikoki zigortu, foru aldundien inakzioaren aurrean kontratu bidez auto pribatuaren mende egotera behartuta daudenak.
- 7. Kanpus arteko Talka-plana: Errektoretzak Foru Aldundiekin eta operadoreekin (Bizkaibus, Lurraldebus, Alavabus eta Euskotren) negoziazioa modu proaktiboan gidatzea eskatzen dugu. Premiazkoa da benetako maiztasunak koordinatzea eta kanpusak beraien artean eta trenbide-nodo nagusiekin lotuko dituzten linea anezka zuzenak abiaraztea.
- 8. Ordutegi-malgutasuna sarbideen kolapsoaren aurrean: Administrazio eta zerbitzuetako langileen (AZP) eta irakasle eta ikertzaileen (IRI) sarrera- eta irteera-ordutegiak modu eraginkorrean malgutzea, historikoki saturatuta egon diren sarbideetan, hala nola Leioako Kanpusean, puntako orduak saihestuz.
- 9. Telelana eta presentzialtasun adimenduna: Araututako telelaneko lanaldiak handitzea eta sendotzea. Mugikortasun jasangarririk onena alferrikako joan-etorriak saihesten dituena da.
ZER ESKATZEN DIOGU ERREKTORE-TALDEARI BEREHALA?
- 1. Mugikortasun Planaren negoziazio-mahaia berehala eratzea Langileen Legezko Ordezkaritzarekin.
- 2. Kanpus bakoitzeko benetako mugikortasun-diagnostiko bat, langileek joan-etorrietan duten benetako gastu ekonomikoa islatuko duena.
Gure unibertsitateak bere plan estrategikoetan harrotasunez erakusten duen ingurumenarekiko, jasangarritasunarekiko eta pertsonen zaintzarekiko kezkak ezin du langileen osasunaren, denboraren eta poltsikoaren lepotik eraiki. Mugikortasun publiko, duin, seguru eta finantzatua eskatzen dugu.
NEGOZIATUTAKO Mugikortasun Jasangarrirako Plana legezko betebeharra da, datorren abenduan sartuko da indarrean eta oraindik ez gaituzte negoziaziora deitu.


