PLAZA NAHIKOA, BENETAKO FINANTZAKETA ETA BERMATUTAKO ELEBITASUNA DITUEN UNIBERTSITATE PUBLIKO BATEN ALDE
UPV/EHU-k gaur ireki du 2026/2027 ikasturtea, Pradales lehendakariaren absentzia nabarmenarekin. CCOO ekitaldi instituzional horretan izan da, unibertsitate hau mantentzen duten pertsonek lan egiten duten ikastegi, sail eta zerbitzuetan egunero dagoen bezala. Eta irekiera horrekin bat eginez, euskal unibertsitate publikoak aurrean dituen egiturazko erronkei buruz dugun jarrera partekatu nahi dugu unibertsitate komunitatearekin.
📢 Partekatu ▾
⭕ Txostenaren edukia
Irailaren 9an, Euskadiko CCOOren Sindikatu Konfederazioak Euskal Autonomia Erkidegoko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordean (EGAB) Euskal Unibertsitate Sistemaren Aurreproiektuari buruzko gure alegazioak aurkeztu zituen. Berrogeita hiru alegazio zehatz, artikulatu eta juridikoki oinarrituak, atal sindikal honen esperientziatik eta lanetik eraikiak.
Kontsultatu dokumentu osoa Lege Aurreproiektuari egin dizkiogun 43 alegazioekin
📄 IKUSI AURKEZTUTAKO DOKUMENTUAEuskal unibertsitate publikoak jada ez dio gazte orori plaza bat bermatzen
Galdera bat egin behar da ikasturte bakoitzaren hasieran: nork ikas dezake euskal unibertsitate publikoan eta nork ez?
Gazteek unibertsitate publikoan plaza bat izateko aukera jada ez dago duela hiru hamarkadako baldintza parekoetan bermatuta. Ikasleen zati batek unibertsitate pribatuetan matrikulatzen amaitzen du, ez aukera guztiz aske baten ondorioz, baizik eta nahi den titulazioan alternatiba publikorik ez dagoelako. Duela hogeita hamar urte, EAEko batez besteko ikasleak bere plaza publikoa bermatuta zuen. Gaur egun, ia ez dago numerus claususik gabeko titulaziorik. Talde txikien, praktiken eta tutoretzen ereduak erabilgarri dauden plazak nabarmen murriztu ditu, eskaera mantentzen edo hazten den bitartean. Euskal unibertsitateko ikasleen % 30ek ikastetxe pribatuetan ikasten dute dagoeneko, duela 10 urteko % 22aren aldean.
Unibertsitate pribatuak existitzen dira eta ikasleek haiek aukera ditzakete. Baina gauza bat aukeratzea da, eta beste bat horietara bideratuta egotea plaza publikoen eskasiaren ondorioz, sarbidea familiaren gaitasun ekonomikoak baldintzatuta egonik. Unibertsitateko sarbide-tasari buruzko estatistikak aurkezten direnean, ñabartu beharra dago: gazte horietako zenbat sartzen dira publikora eta zenbat desplazatzen dira pribatura plaza publiko nahikorik ez dagoelako?
Finantzaketa nahikorik gabe ez dago plazarik, plazarik gabe ez dago eskubiderik
Plazak handitzea eta sarbidea bermatzea ez dira asmo-adierazpenak: erabaki aurrekontuarioak dira. Eta hor dago arazoaren muina.
Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoak helburu gisa ezartzen du unibertsitate hezkuntza publikoko gastu publikoa, gutxienez, BPGren % 1aren baliokidea izatea 2030ean. Ez da asmo bat. Ez da orientabide bat. Legearen xedapen-zatiaren artikulu batean dago, beraz bete egin behar da. Euskal Unibertsitate Sistemaren Aurreproiektuak ez du konpromiso hori era loteslean jasotzen, ezta hura lortzeko bide mailakatu eta egiaztagarri bat ezartzen ere. Hori da CCOOk aldatzea eskatzen duena.
Eusko Jaurlaritzak darabilen ikasleko gastuaren zifrak irakaskuntzan zuzenean eragiten ez duten kontzeptuak barne hartzen ditu: ikerketa, elebitasuna, beste partida batzuk. Egiturazko eskasia ezkutatzen duen batezbestekoa da. UPV/EHUko matrikula-tasek, gutxi gorabehera, unibertsitate pribatuaren kostuaren hamarren bat suposatzen dute. Aldea lekuren batetik atera behar da. Ezin da kontratu txikietatik edo finantzaketa alternatiboen bilaketetatik atera. Aurrekontu publikotik ateratzen da edo ez da ateratzen. Unibertsitate publikoa bere burua finantzatzea nahi izatea, publikoa izateari uzteko eskatzearen parekoa da.
Unibertsitatez kanpoko hezkuntza publikoa ehuneko ehunean finantzatuta dago aurrekontu publikoarekin, eta itunpekoen soldatak ordaintzeko bideratutako partida ere bai. Unibertsitate publikoa ezin da salbuespena izan, bere kabuz bizirauten saiatzen dena gainerako hezkuntza-sistema publikoak finantzaketa bermatuta duen bitartean.
Unibertsitate hezkuntza publikora berdintasun baldintzetan sartzeko eskubidea bermatzeak ezinbestean finantzaketa nahikoa eskatzen du, plazak, irakasleak eta kudeaketa eta zerbitzuen administrazioko langile teknikoak handitzea ahalbidetuko duena, LOSU eta BPGren % 1eko konpromisoa betez. Oinarri finantzario hori gabe, beste edozein neurri subsidiarioa da.
Euskaraz ikasteko eskubidea unibertsitate publiko indartsu baten eskutik dator
Eztabaida honen dimentsio bat dago CCOOk bere alegazioen erdigunean jarri duena eta ikasturte hasieran azpimarratu beharrekoa dena: euskaraz ikasteko eskubidea eta unibertsitate publikoan ikasteko eskubidea banaezinak dira.
UPV/EHU da euskal unibertsitate sistemako unibertsitate bakarra bi hizkuntza ofizialetan eskaintza zabala bermatzen duena. Hori ez da bigarren mailako xehetasun bat: unibertsitate publikoa edozein alternatiba pribatutik bereizten duen egiturazko erantzukizuna da. Plaza publikoak murrizteak edo ez handitzeak, berez, euskaraz trebatu nahi dutenei aukeratzen duten titulazioan hori egitea eragoztea dakar.
Baina benetako unibertsitate eredu elebidun bat mantentzeak unibertsitate publiko elebakarrek edo Euskadiko pribatuek jasaten ez dituzten kostuak ditu: bi hizkuntzatan emandako irakaskuntza, administrazio elebiduna, gaitasun linguistiko bikoitza duten prozedura akademikoak, langileen prestakuntza, kanpoko eragileekin egindako ebaluazio prozesuetan interpretazioa. Horregatik, CCOOk elebitasunerako finantzaketa gehigarria, finalista eta kendu ezin dena eskatzen du, LOSU berarekin bat etorriz. Euskararekiko konpromisoa ezin da eraiki unibertsitatearen ohiko aurrekontuaren murrizketaren gainean, ezta egunero hori posible egiten duten langileen ordaindu gabeko gainkargaren gainean ere.
CCOOk biak defendatzen ditu: plaza nahikoak publikoan eta eredu elebiduna mantentzeko berariazko finantzaketa, hori posible egiten duena prekarizatu gabe.
Unibertsitatearen lehengaia pertsonak dira
Azken gai bat, lehenengoa ere badena. Unibertsitateari buruzko eztabaidetan asko hitz egiten da ezagutzaz, bikaintasunaz, transferentziaz, ranking-ez. CCOOk zerbait zehatzagoa gogoratu nahi du: unibertsitatearen lehengaia ez da kontzeptu abstraktu bat. Langileak dira. Eskolak ematen eta ikertzen duten irakasleak. Unibertsitateak funtziona dezan posible egiten duten zerbitzu guztiak kudeatzen, administratzen eta mantentzen dituzten teknikariak, kudeaketakoak eta administrazio eta zerbitzuetakoak. Prestatzen diren ikasleak.
Pertsona horientzako lan-baldintza duinik gabe —lantalde nahikorik gabe, benetako karrera profesionalik gabe, egonkortasunik gabe, talentua atxikiko duten soldatarik gabe—, ez dago kalitatezko unibertsitate publikorik. Ezin da unibertsitate lege bat onartu langileen eskubideak bermatu gabe, elebitasunerako berariazko finantzaketa ezarri gabe, unibertsitate pribatuen betebeharrak zehaztu gabe eta LOSUk eskatzen duen gutxieneko finantzaketa publikoaren konpromisoa txertatu gabe.
Lau gai hauek oraindik ez daude behar bezala ebatzita Euskal Unibertsitate Sistemaren Aurreproiektuan. CCOOk bertsio berri bat egitera, horiek zuzentzeko, eskatu dio sail eskudunari. Gure berrogeita bi alegazioen dokumentu osoa eskuragarri dago gure webgunean.
CCOO ikasturtearen irekieran egongo da eta euskal unibertsitate publikoaren etorkizuna erabakitzen den espazio bakoitzean.
Ez dugu etsiko. Kalitatezko unibertsitate publikoa defendatzen dugu, guztion unibertsitatea.


