UPV/EHUko Elebitasunaren Finantzaketa
CCOOk lortu du EGABek (Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak) finantzaketa gehigarria eskatzea UPV/EHUn elebitasuna bermatzeko. 2024tik aldarrikapen hori bakarrik defendatu ondoren, Errektoretzak elebitasunaren kostuak kuantifikatzeko beharra bere gain hartzea lortu du, eta hiru saiotan finantzaketa gehigarri hori negoziatu ondoren, Euskal Unibertsitate Sistemaren etorkizuneko Legeari (EUSL) buruzko irizpenak eredu elebidunaren egiturazko kostuak aitortzea eta horiek finantzatzeko baliabide gehigarriak eskatzea lortu du CCOOk.
📢 Partekatu ▾
⭕ Txostenaren Edukia
"CCOOk aldarrikapen sindikala exijentzia instituzional bihurtu du"
CCOOk lortu du Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, EGABek, Eusko Jaurlaritzari eskatzea finantzaketa gehigarria unibertsitate-eredu elebidunaren egiturazko kostuei eusteko.
Aurrerapausoa izugarria da UPV/EHUrentzat. Unibertsitate Sistemaren Lege Organikoaren (USLO) 56.3.b artikuluak berariaz ezartzen du egiturazko finantzaketa gehigarria premia bereziengatik, horien artean programen hizkuntza-aniztasunagatik eta berezko hizkuntza ofizialen sustapenagatik. Ez gara pribilegio bat eskatzen ari, ezta aurrekontu-modalitate berri bat asmatzen ari ere: indarrean dagoen legezko aurreikuspen bat aplikatzea exijitzen ari gara.
CCOOk 2024ko udazkenetik defendatu du aldarrikapen hori. Denbora horretan guztian bakarrik egin dugu, azpimarratuz hizkuntza-normalkuntza ezin dela doan mantendu, eta ezin zaiela langileei, soldatei edo unibertsitatearen ohiko aurrekontuari kargatu.
2026ko apirilean lehen aldaketa erabakigarria lortu genuen: errektore-taldeak elebitasunaren benetako kostua ikuskatzeko eta USLOn jasotako finantzaketa gehigarria eskatzeko beharra bere gain hartu zuen. UPV/EHUk iragarri zuen Xarxa Vives d'Universitats eremuan sustatutako azterlan batean parte hartuko zuela, kostu horiek irizpide teknikoekin kuantifikatzeko. Euskara eta Hizkuntza Plangintzarako Errektoreordetzak berak onartu zuen orduan CCOOk ezarri zuela aldarrikapen honen bidea.
📚 Irakurketa gomendatua: CCOOk lortu du UPV/EHUk USLOren finantzaketa gehigarria exijitzea
Hurrengo urratsa Euskal Unibertsitate Sistemaren Lege Aurreproiektura eramatea izan zen. CCOOk ohiko ekarpenetik kendu ezin den finantzaketa gehigarri eta finalista proposamen zehatz bat aurkeztu zuen, eredu elebidunaren kostuak estaltzera bideratua, langileentzat, irakaskuntzarako, ikerketarako edo unibertsitate-zerbitzuetarako dauden baliabideak murriztu gabe. CCOOren 43 zuzenketek eleaniztasuna beren sei bloke materialetako bat bezala txertatu zuten.
📚 Irakurketa gomendatua: 43 Zuzenketa UPV/EHU publiko eta elebidun baten alde
Azkenik, hiru azalpen- eta negoziazio-saio luzeren ondoren, lortu dugu EGABen gehiengoaren irizpenak onartzea eredu elebidunak berezko egiturazko kostuak dituela eta finantzaketa gehigarria behar duela. Irizpena gehiengoz onartu zen, LABen boto partikular bakarrarekin.
📄 EGABen irizpena: Kontsultatu dokumentu ofiziala
CCOOk bakarrik defendatutako aldarrikapen bat jarrera instituzional baten parte da jada, baita Confebaskek, euskal patronalak, babestuta ere.
Eredu elebiduna bermatzeko inbertsioa behar da
Benetan unibertsitate elebiduna bermatzea ez da soilik bi hizkuntza ofizialak erabiltzeko eskubidea formalki aitortzea. Eskubide horrek baliabide materialak eskatzen ditu, hau da, inbertsio publiko nahikoa eskubide hori irakaskuntza, zerbitzu, langile eta benetako aukera bihurtzeko.
Euskaraz eta gaztelaniaz eskaintza zabala mantentzeak taldeak bikoiztea dakar, langile gehiago izatea, bai IIP bai TEKAZEL, materialak prestatu, dokumentazioa eta aplikazioak itzuli, prozedura akademiko eta administratibo elebidunei eutsi, langileak prestatu, liberazioak finantzatu eta ordezkapenak kontratatu.
Taldeak mantentzea ere eskatzen du, nahiz eta ikasle kopurua txikiagoa izan, errentagarritasun ekonomikoak ezin baitu erabaki zein hizkuntza-eskubide diren bideragarriak eta zein ez.
Inbertsio-premiak existitzen dira nahiz eta Jaurlaritzak ez kalkulatu eta ez finantzatu. Partida gehigarririk ez dagoenean, inbertsio horiek UPV/EHUren ohiko aurrekontuarekin ordaintzen amaitzen dira, langileen gainkargarekin edo soldatetarako, ordezkapenetarako, irakaskuntzarako, ikerketarako, azpiegituretarako eta zerbitzuetarako baliabide gutxiagorekin.
Hizkuntza-normalkuntza ezin da oinarritu langileen denbora librean, dagoeneko gainkargatuta dauden unitateetan, ezta euskarazko taldeak mantentzearen edo gaztelaniazko taldeak behar bezala mantentzearen artean aukeratu beharrean ere.
"Euskara materialki defendatzeak esan nahi du haren benetako erabilera ahalbidetzen duten pertsonak, taldeak, ordezkapenak, liberazioak, materialak eta zerbitzuak finantzatzea."
Finantzaketa gehigarriak euskarazko eta gaztelaniazko taldeak babesten ditu
Finantzaketa espezifikorik gabe, elebitasunaren kostua unibertsitate osoa finantzatzen duen aurrekontu beraren barruan xurgatu behar da. Orduan, bikoizketak, ordezkapenak, prestakuntza eta prozedura elebidunak langileekin, soldatekin, irakaskuntzarekin eta ikerketarekin lehiatzen dira.
Gutxiegitasun horrek talde gutxiago, ratio okerragoak, irakaskuntza-karga handiagoa eta eskariari erantzuteko gaitasun txikiagoa eragin ditzake azkenean, bai euskaraz bai gaztelaniaz.
Finantzaketa gehigarriak bi hizkuntza ofizialetako irakaskuntza-eskaintza bermatu eta babesten du. Bi hizkuntzetan taldeak mantentzea ahalbidetzen du, unibertsitatea batzuetatik baliabideak kentzera behartu gabe besteak mantentzeko, eta hizkuntza-eskubideak aurrekontu eskas baten aldeko barne-lehiaketa bihurtzea saihesten du, eskubide horiek urratzeko elementu bihur baitaiteke.
CCOOk ez du onartzen unibertsitate-komunitateak hizkuntza-normalkuntzaren eta soldata-hobekuntzen artean, euskarazko taldeen eta gaztelaniazko taldeen artean, edo langileen prestakuntzaren eta ordezkapenen estalduraren artean aukeratu behar izatea. USLOren 56.3.b artikuluak konponbidea eskaintzen du hain zuzen ere: baliabide gehigarriak premia berezi bati erantzuteko.
Plaza publiko nahikorik gabe ere ez dago euskaraz ikasteko eskubide eraginkorrik
Euskaraz ikasteko eskubidea ez da soilik bermatzen irakaskuntza-hizkuntza aukeratzeko aukera formalki aitortuz. Ikasleek unibertsitate publikoko plaza bat lortu behar dute lehenik, eta talde, titulazio eta langile nahikoak aurkitu aukera hori gauzatzeko.
Euskal gazteriaren zati gero eta handiago bat UPV/EHUtik kanpo geratzen da plaza publikoen eskasia dela eta, eta unibertsitate pribatu batean matrikulatzen amaitzen du, ez beti aukeraz, baizik eta nahi den titulazioan alternatiba publikorik ez dagoelako.
Egoera honek dimentsio sozial nabarmena du: unibertsitaterako sarbidea familiaren ahalmen ekonomikoaren baldintzapean jartzen du. Baina dimentsio linguistiko garrantzitsua ere badu: UPV/EHUn plazarik lortzen ez duenak euskaraz ikasteko aukera galtzeko benetako arriskua du, unibertsitate pribatuek ez baitute bermatzen eskaintza elebidun publiko, zabal eta baliokiderik.
CCOOk bere alegazioetan ohartarazi zuen eskaintza publiko nahiko, eskuragarri eta elebidun batek plaza gehiago, talde gehiago, langile gehiago eta finantzaketa gehiago behar dituela. Euskararen gure defentsa ezinbestean lotuta dago eskatzen duten ikasleak onartzeko gai den unibertsitate publiko baten defentsarekin.
Ikasleko gastuaren argudioa zientziaren aurkakoa da, alboratua eta interesatua
Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntzako sailburuak harro dio UPV/EHUk Estatuko ikasleko gasturik handienetakoa duela, eta datu hori erabiltzen du unibertsitatea behar bezala finantzatuta dagoela defendatzeko.
"Konparazio hori zientziaren aurkakoa, alboratua eta interesatua da, elebitasunaren berariazko egiturazko kostuak identifikatu eta banatzen ez diren bitartean."
Bi hizkuntzatan irakaskuntza-taldeak mantendu, materialak ekoitzi, dokumentazioa itzuli, prozedura administratibo elebidunak garatu, langileak prestatu eta ikasleko irakasle gehiago eduki behar dituen unibertsitate bat ezin da zuzenean konparatu unibertsitate elebakar batekin zifra agregatu bakar bat erabiliz.
Ikasleko gastu handiago batek ez du berez finantzaketa nahikoa frogatzen. Isla ditzake, hain zuzen ere, UPV/EHUk bere gain hartu behar dituen betebehar gehigarriak beste unibertsitate batzuek baldintza berberetan finantzatu behar ez duten eskubide bat bermatzeko.
Adierazle hori elebitasunaren berezko kostuak deskontatu edo identifikatu gabe erabiltzeak kostu gehigarria eraginkortasun ezarekin eta gastua aurrekontu-nahikotasunarekin nahasten ditu.
Bereziki deigarria da 2010etik kultura zientifikoari eskainitako egitura bat koordinatu duenak adierazle osatugabe bat erabiltzea eskuragarri dauden datuek eustea ahalbidetzen ez duten ondorio bat ateratzeko.
Elebitasuna zenbat kostatzen den jakin gabe ezin da zientifikoki zehaztu UPV/EHU behar adina finantzatuta dagoen, ezta unibertsitate elebakarrekin zorroztasunez konparatu ere.
Lehenik eta behin, datuak: elebitasunak benetan zenbat balio duen zehaztu behar da
Kostu horien kontabilitate oso bat ez egoteak ez du frogatzen existitzen ez direnik. Administrazioek ez dituztela behar bezala identifikatu frogatzen du.
Horregatik, CCOOk lortu zuen Errektoretzak bere gain hartzea ikuskaritza tekniko batean parte hartzeko beharra, besteak beste, honako elementu hauek ezagutzeko:
- Bikoizketen eta bi hizkuntzetako taldeen kostua.
- IIP eta TEKAZELen premia gehigarriak.
- Prestakuntza linguistikoa, liberazioak eta ordezkapenak.
- Materialen, aplikazioen eta prozeduren itzulpena.
- Eta bi hizkuntza ofizialetan irakaskuntza eta zerbitzu eraginkorrak eskaintzetik eratorritako antolakuntza-kostuak.
UPV/EHUk Xarxa Vivesetik bultzatutako lanean parte hartzearen helburua, hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritzaren eta Estatuko Gobernuaren aurrean erabili ahal izango den kuantifikazio zorrotz bat lortzea da.
Ikuskaritza ezin da bihurtu, ordea, finantzaketa mugarik gabe atzeratzeko aitzakia. USLOk jada onartzen du hizkuntza-aniztasuna finantzaketa egiturazko gehigarria behar duen premia berezia dela. Kuantifikazioak horren zenbatekoa eta banaketa zehaztea ahalbidetu behar du, eta ez eskubidearen existentzia berriro eztabaidatzea.
Adierazpen erretorikoen eta defentsa materialaren arteko aldea
Erakunde sindikal guztiek diote euskara defendatzen dutela. Beren alegazioek eta ondorengo jarduerak egiaztatutako desberdintasuna bakoitzak hura bermatzeko erreklamatu zituen baliabide zehatzetan dago.
CCOO izan zen hasieratik ohiko ekarpenetik kendu ezin den finantzaketa gehigarri eta finalista bat defendatzen duen erakunde bakarra. CCOOk proposamen artikulatu bat aurkeztu zuen, EGABen hiru saioetan mantendu zuen eta gehiengoz onartutako irizpenean txertatzea lortu zuen. Gure jarrerak ekiditen du elebitasunaren kostuak langileekin, soldatekin, ordezkapenekin, irakaskuntzarekin edo ikerketarekin lehiatzea.
Egitateak argiak dira. CCOO ez zen mugatu euskara gehiago aldarrikatzera: kostuak identifikatu zituen, zein Administraziok finantzatu behar dituen zehaztu zuen, USLOren 56.3.b artikuluan aurreikusitako tresna proposatu zuen eta finantzaketa gehigarria EGABek bere gain hartzea lortu arte negoziatu zuen.
Hori da euskararen defentsa materialaren esanahia: baliabiderik gabeko betebeharrak ez gehitzea, baizik eta aurrekontuak, langileak, ordezkapenak, liberazioak eta baliabideak lortzea elebitasuna benetakoa eta jasangarria izan dadin.
Euskara aurrekontuekin, langileekin eta eskubideekin defendatu
CCOOk ez du ulertzen hizkuntza-normalkuntza lehia identitario gisa, ezta langileentzako betebehar berrien segida gisa ere, bereziki sektore ahulenetan eragina duena.
Baliabideen bidez defendatzen dugu, ahalbidetuko dutenak:
- Bi hizkuntza ofizialetan eskaintza nahikoa mantentzea.
- Beharrezko langileak kontratatzea.
- Ordezkapenak betetzea.
- Prestakuntzarako benetako liberazioak bermatzea.
- Material eta zerbitzu elebidunak ekoiztea.
- Plazen eskaintza publikoa handitzea.
- Eta kostua langileen soldatetan, lan-kargetan edo denbora pertsonalean erortzea saihestea.
Apirilean lortu genuen errektore-taldeak bere gain hartzea kostu horiek kalkulatzeko eta eskatzeko beharra. Orain lortu dugu EGABek instituzionalki aitortzea eredu elebidunak finantzaketa gehigarria behar duela.
Hurrengo urratsa Eusko Jaurlaritzari dagokio: betebehar hori Euskal Unibertsitate Sistemaren etorkizuneko Legean sartu behar du, unibertsitatearekin elkarlanean kuantifikatu, eta ohiko finantzaketatik kendu ezin den partida gehigarri eta finalista bat gaitu.
Errektoretzari ere badagokio CCOOk lortutako babes instituzional honen indarra erabiltzea USLOn aurreikusitako baliabideak eskatzeko eta abian den ikuskaritza erreklamazio aurrekontario zehatz bihurtuko dela bermatzeko.
Finantzaketa gehigarririk gabe, elebitasuna gainkargarekin, langile gutxiagorekin edo irakaskuntzarako eta ikerketarako baliabide gutxiagorekin ordaintzen da. Finantzaketa gehigarriarekin, eskubide jasangarri bihurtzen da unibertsitate-komunitate osoarentzat.
Euskara materialki defendatzeak hura posible egiteko nork ordaintzen duen erabakitzea esan nahi du. CCOOk lortu du EGABek argitasunez erantzutea: Eusko Jaurlaritzak finantzatu behar du modu gehigarrian.
Zure iritzia funtsezkoa da unibertsitate publikoa eta elebiduna defendatzen jarraitzeko!
💬 Utzi zure iruzkina eta gehitu zure ahotsaCCOO euskararen, benetako elebitasunaren eta euskal unibertsitate publikoaren defentsan.
iruzkinik ez:
Argitaratu iruzkina